Deregülasyon kararnamesi DNU 70/2023 (“Arjantin Ekonomisinin Yeniden İnşası İçin Temeller”)
Devlet Başkanı Javier Milei tarafından tüm bakanlarıyla birlikte 20 Aralık 2023'te imzalanan ve ertesi gün yayımlanan 70/2023 sayılı zorunluluk ve acil durum kararnamesi 366 maddeden oluşur ve 87 kanunu ve diğer düzenlemeyi değiştirir veya tamamlar: kira kanununu, tedarik kanununu ve “raflar” kanunu olarak adlandırılan kanunu yürürlükten kaldırır, kamu işletmelerini anonim şirketlere dönüştürür, yürütmenin dış ticareti ekonomik gerekçelerle kısıtlamasını yasaklar, özel sağlık sigortalarının (prepagas) tarifelerini serbest bırakır ve iş hukukunun bir bölümünü yeniden yazar. Kararname 29 Aralık 2023'te yürürlüğe girmiştir. Senato kararnameyi 14 Mart 2024'te reddetmiştir (42 oya karşı 25), ancak 26.122 sayılı kanuna göre bir kararname yalnızca iki meclis de reddederse düşer ve Temsilciler Meclisi karar vermemiştir: muhalefetin bu amaçla çağırdığı bir oturum 15 Ekim 2026'da toplantı yeter sayısı sağlanamadığı için gerçekleşmemiştir. Kararname bu nedenle, yargıçların askıya aldığı bölümler dışında yürürlükte kalmaktadır: çalışma hayatına ayrılan başlık, Ulusal Çalışma İstinaf Dairesi tarafından Ocak 2024'te geçersiz ilan edilmiştir (Yüksek Mahkeme'de temyiz süreci devam etmektedir, içeriğinin büyük bölümü sonradan kanunla yeniden düzenlenmiştir) ve Yüksek Mahkeme 9 Ekim 2026'da kırsal arazi kanununu yürürlükten kaldıran maddeyi geçici olarak askıya almıştır.
Öne çıkanlar
Kararnamedeki madde sayısı
366
orijinal metin, 20 Aralık 2023 · Gözlenen
orijinal metne göre (InfoLEG, değiştirilen veya tamamlanan 87 kanun ve diğer düzenlemeyi listeler)[1][4]
Kararnameye karşı oy kullanan senatörler
42
14 Mart 2024 · Gözlenen
Senato oylama kaydına göre (25 evet, 4 çekimser, 1 yok); Temsilciler Meclisi oylama yapmamıştır[7]
Büyük Buenos Aires'te kiralık ilanları
%211,9
Haziran 2024, Aralık 2023'e kıyasla · Tahmin
Düzenlemeyi Kaldırma Bakanlığı'na göre (çevrimiçi ilanlar, Mercado Libre)[16]
Buenos Aires şehrinde reel kiralar
%-38
Ağustos 2026, Aralık 2023'e kıyasla · Tahmin
Cumhurbaşkanlığı sözcüsüne göre (6 Ekim 2026 tarihli basın toplantısı)[17]
- Durum: Yürürlükte 9 Ekim 2026 tarihinden beri. Çalışma hayatına ayrılan başlık (madde 53–97), 30 Ocak 2024'te Ulusal Çalışma İstinaf Dairesi tarafından geçersiz ilan edilmiştir; karar Yüksek Mahkeme'de temyiz edilmiştir. 9 Ekim 2026'da Yüksek Mahkeme, kırsal arazi kanununu yürürlükten kaldıran 154. maddeyi geçici olarak askıya almıştır. Münferit davalarda verilen kararlar dışında, kararnamenin geri kalanı uygulanmaktadır.[11][13][14]
- Sonraki tarih: 31 Aralık 2026, 1. maddede ilan edilen ve uzatılan sağlık acil durumunun sona ermesi
Kimlik kartı
Dayanak metin
70/2023 sayılı Zorunluluk ve Acil Durum Kararnamesi, “Bases para la Reconstrucción de la Economía Argentina” (Arjantin Ekonomisinin Yeniden İnşası İçin Temeller)[1][2]
No: DNU-2023-70-APN-PTE · 20 Aralık 2023
Metni oku ↗Yürütücüler
- Javier Milei[1]Ulusun Başkanı; kararnameyi “bakanların genel mutabakatıyla” (en acuerdo general de ministros) kabine başkanı ve dönemin on bakanıyla birlikte imzalamıştır · 2023 · Girişimci
- Federico Sturzenegger[18][19]Hükümete göre, ekibinin 2022'den bu yana yürüttüğü Arjantin kanunları, kararnameleri ve kararlarının incelenmesi “70/23 sayılı kararnameye ve Bases Kanunu'na yansımıştır”; 5 Temmuz 2024'te Deregülasyon ve Devletin Dönüşümü Bakanı olarak atanmıştır · 2022-2023 (preparation); minister since 2024 · Girişimci
- Victoria Villarruel[8]Ulusun Başkan Yardımcısı ve Senato Başkanı; Senato'nun kararnameyi reddettiği 14 Mart 2024 tarihli oturuma başkanlık etmiştir · 2024 · Değişiklik
Uygulama
- Deregülasyon ve Devletin Dönüşümü Bakanlığı (kararname tedbirlerinin etki değerlendirmesi)
- Ulusal Yürütme Organı: uygulama kararnameleri (kamu işletmelerinin dönüşümü, acil durumun uzatılması)
- Ulusal Kırsal Arazi Sicili (Adalet Bakanlığı); yargı kararıyla askıya alma nedeniyle kırsal arazi kanununu yeniden uygulamaktadır
Açıklanan hedef
Rebuild the economy through the « immediate removal of State barriers and restrictions », as the complement of a fiscal adjustment, in order to avert a risk of hyperinflation the government described as unprecedented; establish an economic system based on free decisions and free competition, with « the broadest deregulation of trade, services and industry » across the country.[1]
kararın gerekçelerine ve 2. maddesine göre
Hükümetin ulusal kamu sektöründe gerekli gördüğü bütçe ayarlaması
GSYH'nin %5'i
Aralık 2023'te ifade edildi · “ikiz açıkları” GSYH'nin 17 puanı olarak değerlendiren kararın gerekçelerine göre[1]
Başlıca tedbirler
- Ekonomik, mali, bütçesel, idari, emeklilik, tarife, sağlık ve sosyal alanlarda 31 Aralık 2025'e kadar kamu acil durumu ilan edildi (madde 1); sağlık acil durumu daha sonra 31 Aralık 2026'ya kadar uzatıldı.[1]
- Ekonomik düzenlemelerin kaldırılması (Başlık II): diğerlerinin yanı sıra 20.680 sayılı Arz Kanunu, 27.545 sayılı “Raf” Kanunu, 26.992 sayılı Fiyat Gözlemevi Kanunu, 18.425 sayılı Ticaretin Teşviki Kanunu ve 27.437 sayılı “Arjantin Malı Alın” Kanunu'nun büyük bölümü yürürlükten kaldırıldı.[1]
- Devletin yeniden yapılandırılması (Başlık III): kamu payı bulunan her şirket, kamu hukuku ayrıcalıkları olmaksızın, genel şirketler kanununa tabi bir anonim şirket haline gelecektir (madde 48–50); 180 günlük geçiş süresi daha sonra 553/2024 ve 1120/2024 sayılı kararnamelerle uzatıldı.[1][3]
- Çalışma (Başlık IV, madde 53–97, mahkemelerce geçersiz kılındı): kayıt dışı istihdam cezalarının ve 25.323 sayılı Kanun'un kaldırılması, sekiz aylık deneme süresi, grev durumunda temel hizmetlerde %75, “aşkın önemi olan” faaliyetlerde %50 asgari hizmet, sendika kesintilerinin yalnızca açık rızayla yapılması ve bağımsız çalışanların en fazla beş bağımsız yardımcı çalıştırabilmesi.[1][11]
- Dış ticaret (Başlık V): Gümrük Kanunu artık yürütmenin ekonomik gerekçelerle ithalatı veya ihracatı yasaklayamayacağını ya da kısıtlayamayacağını, bunu yalnızca bir kanunun yapabileceğini öngörmektedir (madde 142).[1]
- Konut ve sözleşmeler (Başlık X): 27.551 sayılı Kira Kanunu yürürlükten kaldırıldı (madde 249); Medeni ve Ticaret Kanunu'nda kira süresi, para birimi, depozito ve endeksleme taraflara bırakıldı (herhangi bir kamusal veya özel endeks), ana konut için varsayılan süre iki yıl olup kiracı, kalan kiraların %10'unu ödeyerek sözleşmeyi her zaman feshedebilir.[1]
- 26.737 sayılı Kırsal Arazi Kanunu'nun yürürlükten kaldırılması (madde 154); bu kanun kırsal arazilerde yabancı mülkiyetine üst sınır koyuyordu; bu madde 9 Ekim 2026'dan beri Yüksek Mahkeme tarafından askıya alınmıştır.[1][13]
- Sağlık (Başlık XI): özel sağlık sigortası kanunundaki çeşitli maddeler yürürlükten kaldırıldı, tarifeler yaş gruplarına göre belirlenir ve ilk ile son grup arasındaki azami fark üç kattır, çalışanlar işe başladıkları andan itibaren sağlık sigortası kuruluşlarını serbestçe seçebilir; havacılık, telekomünikasyon, spor kulüpleri (şirket haline gelebilir), turizm ve araç tescil sicili de düzenlemelerden arındırılmıştır.[1]
Verilerle
Ocak ve Haziran 2024, Aralık 2023'e göre
| Ay | Kiralık daireler, Aralık 2023'e göre değişim | m² başına reel kira, Aralık 2023'e göre değişim |
|---|---|---|
| Ocak 2024 | %90,3 | %-6,7 |
| Haziran 2024 | %211,9 | %-26,6 |
Mercado Libre ilanlarına ve Mercado Libre ile San Andrés Üniversitesi'nin endekslerine dayanan hükümet değerlendirmesi (Deregülasyon Bakanlığı, Eylül 2024): imzalanmış sözleşmeler değil, çevrimiçi ilanlar; fiyatlar merkez bankasının fiyat endeksiyle reel hale getirilmiştir. Bağımsız bir değerlendirme değildir.
Enflasyon (TÜFE)
33,6%
Ç3 2026
Aylık ekonomik faaliyet tahmincisi (EMAE)
154index
Ç2 2026
Takvim
Ulusal İş Temyiz Mahkemesi, CGT davasında iş başlığını askıya alıyor[9]
Ulusal İş Temyiz Mahkemesi'nin adli tatil dairesi (Sala de Feria), Genel Çalışma Konfederasyonu'nun (CGT) açtığı davada, esas hakkında karar verilene kadar IV. Başlığın (Çalışma) yürütmesinin geçici tedbir olarak durdurulmasına karar veriyor. Ertesi gün, CTA sendika konfederasyonunun açtığı bir davada da benzer bir tedbir veriyor.
- Süren aşama
İş başlığı davası Yüksek Mahkeme'de derdest[10][21]
Devletin CGT davasındaki olağanüstü başvurusu 18 Ocak 2024'te kabul edildi. 2026'da Başsavcı, başlığın neredeyse tamamı için uyuşmazlığın konusuz kaldığını, çünkü hükümlerinin 27.742 ve 27.802 sayılı kanunlarla yeniden düzenlendiğini bildirdi; yalnızca 73. madde (sendikalar ve diğer kuruluşlar lehine maaştan kesintiler yalnızca çalışanın açık rızasıyla yapılabilir) bunun dışında kaldı ve bu madde için olağanüstülük ve aciliyet bulmadı.
Kırsal arazi kanununun yürürlükten kaldırılmasına ilişkin ilk yargısal askıya alma[11][10]
La Plata'daki bir federal mahkeme, Malvinas (Falkland) Savaşı gazileri derneği CECIM'in talebi üzerine 154. maddenin yürütmesini durduruyor. Aynı haftalarda başka mahkemeler de özel sağlık sigortası ücretlerine ve spor anonim şirketlerine ilişkin maddeleri askıya alıyor.
İş başlığı geçersiz ilan edildi[11]
Ulusal İş Temyiz Mahkemesi, CGT'nin davasını esastan karara bağlayarak IV. Başlığı (53 ila 97. maddeler), olağanüstü ve acil durum kararnamelerini sınırlayan Anayasa'nın 99. maddesinin 3. fıkrasına aykırı olduğu için geçersiz ilan ediyor.
- Yürürlükte
Senato kararnameyi reddetti (42 oya karşı 25, 4 çekimser); kararname Temsilciler Meclisi'nin kararını beklerken yürürlükte kalıyor[7][6][8][5]
Bir zorunluluk ve acil durum kararnamesini yalnızca iki meclisin reddi yürürlükten kaldırır (26.122 sayılı kanun, madde 24). Senato'nun ret kararı Temsilciler Meclisi'ne iletilmiş, Meclis karar vermemiştir.
Bases Kanunu, kararnamenin çalışma alanındaki bazı yürürlükten kaldırmalarını yeniden düzenliyor[15][1]
Kongre'nin kabul ettiği 27.742 sayılı Kanun, kararnamenin 53 ila 56. maddelerindeki hükümleri (24.013, 25.013 ve 25.345 sayılı kanunlardaki kayıt dışı istihdam yaptırımları ile 25.323 sayılı Kanun) kanun yoluyla yürürlükten kaldırıyor ve kararnamedeki sekiz aya karşılık altı aylık bir deneme süresi belirliyor.
Yüksek Mahkeme, gazilerin kırsal arazi davasını dava ehliyeti eksikliğinden reddediyor[12]
Mahkeme, 154. maddeyi anayasaya aykırı bulan La Plata Federal Temyiz Mahkemesi kararını, derneğin dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle bozuyor ve maddenin anayasal geçerliliği hakkında karar vermediğini belirtiyor.
- Yürürlükte
Hâlâ yürürlükte; iki bölümü yargıçlarca askıya alındı[11][13][14]
Çalışma hayatına ayrılan başlık (madde 53–97), 30 Ocak 2024'te Ulusal Çalışma İstinaf Dairesi tarafından geçersiz ilan edilmiştir; karar Yüksek Mahkeme'de temyiz edilmiştir. 9 Ekim 2026'da Yüksek Mahkeme, kırsal arazi kanununu yürürlükten kaldıran 154. maddeyi geçici olarak askıya almıştır. Münferit davalarda verilen kararlar dışında, kararnamenin geri kalanı uygulanmaktadır.
Yüksek Mahkeme, kırsal arazi kanununun yürürlükten kaldırılmasını geçici olarak askıya alıyor[13][14]
Árbol de Pie derneği, bir eyalet milletvekili ve iki yerli topluluğun açtığı davada Mahkeme, dosyayı Bariloche federal mahkemesine geri gönderiyor ve bu mahkeme dava ehliyeti ile tedbir talebi hakkında karar verene kadar 154. maddeyi askıya alıyor (Yargıç Rosenkrantz kısmen karşı oy kullandı). Kırsal arazilerde yabancı mülkiyetine ilişkin sınırlar yeniden uygulanıyor.
Temsilciler Meclisi: kararnameyi reddetmeye yönelik oturum toplantı yeter sayısı sağlanamadığı için başarısız oluyor[22](ikincil kaynak)
Muhalefet grupları kararnameyi reddetmek için olağanüstü oturum çağırdı, ancak görüşmeyi açmak için gereken 129 milletvekilini toplayamadı.
Tartışmanın tarafları
Citoyen herhangi bir tutum almaz: argümanlar, sahipleri tarafından ifade edildiği gibi aktarılır.
Savunucularına göre
- Hükümet kararnamede, ülkenin yıllık %15.000 enflasyon riskiyle benzeri görülmemiş bir acil durumdan geçtiğini, olağan yasama sürecini beklemenin durumu daha da ağırlaştırabileceğini ve genel bir düzenlemeyi kaldırma programıyla birlikte acil bir bütçe ayarlamasından “başka çare” bulunmadığını savundu.[1]
- Cumhurbaşkanlığı sözcüsü Adrián Ravier, kira yasasının yürürlükten kaldırılmasına Buenos Aires şehrinde kiralık konut sayısının dört katına çıkmasını ve reel kiraların Aralık 2023 ile Ağustos 2026 arasında %38 düşmesini bağlıyor; kararnamenin yürürlükten kaldırılmasının kira, gondol, tedarik ve “Arjantin malı satın alın” yasalarını geri getireceği uyarısında bulunuyor.[17]
- Kararnameyi destekleyen Juan Carlos Romero (Cambio Federal) ve Luis Juez (Frente PRO) gibi senatörler, kararnamenin eskimiş yasaları yürürlükten kaldırdığını ve ülkenin hiçbir göstergesinin kırk yıldır iyileşmediğini savundu.[8]
Karşıtlarına göre
- Senatör Anabel Fernández Sagasti (Unión por la Patria), kararnameyi Anayasa'nın aradığı olağanüstü koşullar ve aciliyet olmaksızın yaklaşık 300 yasayı etkileyen “akıl almaz bir suistimal” olarak niteledi; grubunun başkanı José Mayans ise kararnamenin geçersiz sayılmasını ve Cumhurbaşkanı'nın bunun yerine kanun tasarıları göndermesini istedi.[8]
- CGT'nin başvurusu üzerine Ulusal Çalışma Temyiz Dairesi, çalışma başlığının Anayasa'nın 99. maddesinin 3. fıkrasını ihlal ettiğine hükmetti; basına göre daire, önlemlerin geçici bir duruma yanıt vermek yerine Kongre'nin kabul ettiği yasaları kalıcı olarak değiştirdiği kanaatine vardı.[11][21]
- Senatör Edgardo Kueider (Unidad Federal), önlemlerin “yasa yasa, madde madde” ele alınmasını isteyerek aleyhte oy kullandı; Víctor Zimmermann (UCR) ise 136 kararnamenin İki Meclis Komisyonu'nun görüşünü beklediğine dikkat çekti.[8]
- 154. maddeye karşı davacılar (bir çevre derneği, bir eyalet milletvekili ve yerli topluluklar), başta sağlıklı bir çevre hakkı olmak üzere çeşitli gerekçelerle maddenin iptalini talep ediyor; Yüksek Mahkeme, sürecin yeniden başlaması sırasında telafisi imkânsız zararları önlemek için maddenin askıya alınmasını gerekli gördü.[13]
Takip edilecek göstergeler
- Tüketici fiyat enflasyonu · INDEC (via OECD)Kartı gör →
- Aylık ekonomik faaliyet tahmincisi (EMAE) · INDECKartı gör →
- Büyük Buenos Aires'te kiralık ilanları ve m² başına kiralar · Mercado Libre and Universidad de San Andrés (indices used by the Ministry of Deregulation)henüz Citoyen kartı yok
- Kırsal arazilerin yabancıların elindeki payı · Registro Nacional de Tierras Rurales (Ministerio de Justicia)henüz Citoyen kartı yok
Kaynaklar
- [1]Decreto DNU 70/2023 - Bases para la Reconstrucción de la Economía Argentina (texto original) –InfoLEG, Ministerio de Justicia (argentina.gob.ar), 21 Aralık 2023
- [2]Decreto DNU 70/2023 - Bases para la Reconstrucción de la Economía Argentina (resumen) –InfoLEG, Ministerio de Justicia (argentina.gob.ar), 21 Aralık 2023
- [3]Decreto DNU 70/2023 - Normas que lo modifican o complementan –InfoLEG, Ministerio de Justicia (argentina.gob.ar)
- [4]Decreto DNU 70/2023 - Normas que modifica o complementa –InfoLEG, Ministerio de Justicia (argentina.gob.ar)
- [5]Ley 26.122 - Régimen legal de los decretos de necesidad y urgencia, de delegación legislativa y de promulgación parcial de leyes –InfoLEG, Ministerio de Justicia, 28 Temmuz 2006
- [6]Expediente PE-203/23: Jefatura de Gabinete remite Mensaje Nº 1/24 que comunica el dictado del DNU Nº 70/23 –Honorable Senado de la Nación
- [7]Acta de votación Nº 8: Rechazo del Decreto del Poder Ejecutivo Nº 70/23, en los términos de la ley 26.122 –Honorable Senado de la Nación, 14 Mart 2024
- [8]El DNU 70/2023 no obtuvo la aprobación del Senado –Honorable Senado de la Nación, Prensa, 14 Mart 2024
- [9]Novedades jurídicas: la Cámara del Trabajo suspende la aplicación de las modificaciones laborales contenidas en el DNU 70/2023 –SAIJ, Ministerio de Justicia, 8 Ocak 2024
- [10]Novedades jurídicas: conceden el recurso del Estado Nacional contra la sentencia que suspendió las reformas laborales del DNU 70/2023 –SAIJ, Ministerio de Justicia, 22 Ocak 2024
- [11]Novedades jurídicas: hacen lugar a la acción de amparo iniciada por la CGT y declaran la invalidez constitucional del Título IV del DNU 70/23 –SAIJ, Ministerio de Justicia, 5 Şubat 2024
- [12]C.E.C.I.M. La Plata c/ PEN s/ amparo ley 16.986 (FLP 47574/2023/CS1), Fallos 349:1209 –Corte Suprema de Justicia de la Nación, 29 Eylül 2026
- [13]Asociación Civil Árbol de Pie y otros c/ Poder Ejecutivo Nacional s/ amparo colectivo (FGR 20213/2023/CS1), Fallos 349:1349 –Corte Suprema de Justicia de la Nación, 9 Ekim 2026
- [14]Registro Nacional de Tierras Rurales –Ministerio de Justicia (argentina.gob.ar)
- [15]Ley 27.742 - Ley de Bases y Puntos de Partida para la Libertad de los Argentinos (texto original) –InfoLEG, Ministerio de Justicia (argentina.gob.ar), 8 Temmuz 2024
- [16]Ley de Alquileres (Unidad de Evaluación de Impacto) –Ministerio de Desregulación y Transformación del Estado, Eylül 2024
- [17]Conferencia de prensa del Vocero Presidencial, Adrián Ravier, desde Casa Rosada 06-10-2026 –Casa Rosada, Presidencia de la Nación, 6 Ekim 2026
- [18]Sturzenegger expuso en un seminario de la Universidad de Princeton sobre « Motosierra y Desregulación » –Ministerio de Desregulación y Transformación del Estado (argentina.gob.ar), 24 Ocak 2025
- [19]El Presidente Javier Milei le tomó juramento a Federico Sturzenegger como Ministro de Desregulación y Transformación del Estado –Presidencia de la Nación (argentina.gob.ar), 5 Temmuz 2024
- [20]Vigencia y trámite legislativo aplicable al DNU 70/2023 « Bases para la reconstrucción de la Economía Argentina » –Marval O’Farrell Mairal · ikincil kaynak
- [21]La Corte ya puede resolver un planteo de la CGT contra el DNU 70/2023 y podría fijar un criterio sobre la « necesidad y urgencia » –Infobae, 4 Ekim 2026 · ikincil kaynak
- [22]La oposición no logró quórum y se cayó la sesión en Diputados para rechazar el DNU de Milei –Canal 26, 15 Ekim 2026 · ikincil kaynak
