Citoyen
  • Ana sayfa
  • Akış

Keşfedin

  • Ülkeler
  • Kategoriler
  • Karşılaştır
  • Takip ettiklerim

Anlayın

  • PanoramalarÜlke ve kategoriye göre
  • DosyalarDerinlemesine analizler
  • Görev dönemi bilançolarıHer liderin bilançosu
  • ReformlarTakip ve simülatörler

Veriler

  • Kaynaklar
  • Takvim
  • Yöntem
  • Yapay zekâ ajanları ve geliştiriciler

Citoyen

  • Hakkında
  1. İtalya
  2. ›
  3. Kurumlara güven
Tartışılıyor

“Premierato” anayasa reformu: Bakanlar Kurulu Başkanı'nın doğrudan seçimi

Meloni hükümetinin anayasa değişikliği tasarısı, Bakanlar Kurulu Başkanı'nın doğrudan oyla, beş yıllığına ve Parlamento ile aynı zamanda seçilmesini öngörüyor; bu başkana bağlı listelere çoğunluğu güvence altına alan ulusal düzeyde bir sandalye primi tanınıyor. Tasarı ayrıca devlet başkanı tarafından ömür boyu senatör atanmasına da son veriyor. Senato tasarıyı 18 Haziran 2024'te ilk görüşmede onayladı. 5 Kasım 2026 itibarıyla tasarı hâlâ Temsilciler Meclisi Anayasa İşleri Komisyonu'nda bulunuyor ve komisyon Temmuz 2025'e kadar dinleme oturumları yaptı: Meclis'in tasarıyı henüz onaylaması, ardından iki meclisin de ilk oylamalarından en az üç ay sonra ikinci kez oylaması gerekiyor.

Citoyen·Güncelleme: 5 Kasım 2026

Bu dosya, yeni rakamlarla en az üç ayda bir güncellenir. Her güncellemede bildirim almak için bu dosyayı takip edin.

Öne çıkanlar

İlk tasarıda Başbakanın koalisyonuna vaat edilen sandalyeler

%55

Kasım 2023 tasarısı · Açıklanan

Bakanlar Kurulu'na göre (3 Kasım 2023)[5][3]

Senato tarafından çıkarıldı: metin artık yalnızca her mecliste sandalyelerin “bir çoğunluğunu” güvence altına alan bir bonus öngörüyor.

İtalya Cumhuriyeti hükümetleri

68

Mayıs 2024 itibarıyla Cumhuriyet'in 75 yılı · Açıklanan

Bakanlar Kurulu Başkanı'na göre (8 Mayıs 2024 konuşması)[6][4]

31 Bakanlar Kurulu Başkanı ve hükümetlerin ortalama süresinin “bir yıldan biraz fazla” olduğu belirtilerek; Bakan Casellati, Temsilciler Meclisi komisyonu önünde ortalama süreyi 14 ay olarak belirtti.

Cumhurbaşkanlarınca atanan ve görevde kalacak olan ömür boyu senatörler

5

Temmuz 2024 · Gözlenen

Temsilciler Meclisi araştırma servisine göre[3]

Mario Monti, Elena Cattaneo, Renzo Piano, Carlo Rubbia (Cumhurbaşkanı Napolitano tarafından atandı) ve Liliana Segre (Cumhurbaşkanı Mattarella tarafından atandı); Anayasa bunların sayısını beşle sınırlar.

  • Durum: Tartışılıyor 18 Haziran 2024 tarihinden beri. Senato tarafından ilk görüşmede kabul edildi; 19 Haziran 2024'ten beri Meclis Anayasa İşleri Komisyonu'nda (dinleme oturumları Temmuz 2025'e kadar, 5 Kasım 2026 itibarıyla kayıtlı oylama yok). Meclis'in ilk görüşmesi, ardından her meclisin ikinci görüşmesi hâlâ gerekiyor.[1][2][10]

Kimlik kartı

Dayanak metin

Disegno di legge costituzionale S. 935 – C. 1921 « Modifiche alla parte seconda della Costituzione per l’elezione diretta del Presidente del Consiglio dei ministri, il rafforzamento della stabilità del Governo e l’abolizione della nomina dei senatori a vita da parte del Presidente della Repubblica » (Bakanlar Kurulu Başkanı'nın doğrudan seçimi, hükümet istikrarının güçlendirilmesi ve ömür boyu senatörlerin Cumhurbaşkanı tarafından atanmasının kaldırılması için Anayasa'nın ikinci kısmını değiştiren anayasa değişikliği tasarısı, Senato tarafından ilk görüşmede onaylanan metin)[1][2]

No: A.S. 935 / A.C. 1921 (XIX legislatura) · 18 Haziran 2024

Metni oku ↗

Yürütücüler

  • Giorgia Meloni[5][1]Bakanlar Kurulu Başkanı, hükümet tasarısının ortak hazırlayıcısı · 2023 · Girişimci
  • Maria Elisabetta Alberti Casellati[5][1][4]Kurumsal Reformlar ve Mevzuatın Sadeleştirilmesi Bakanı, tasarının ortak hazırlayıcısı · 2023 · Girişimci

Uygulama

  • İtalya Parlamentosu, Temsilciler Meclisi ve Senato (her mmecliste art arda iki görüşme, Anayasa'nın 138. maddesi)
  • Seçmenler, talep edilmesi ve ikinci oylamaların üçte iki çoğunluğa ulaşmaması hâlinde onaylayıcı referandum

Açıklanan hedef

Orta ve uzun vadeli siyasi yönelimlerin hayata geçirilebilmesi için hükümetlerin istikrarını güçlendirmek; seçmenlere ulusun siyasi yönelimini belirlemede rol vererek demokratik ilkeyi pekiştirmek; seçim koalisyonlarının uyumunu desteklemek; parlamenterlerin taraf değiştirmesini (“transfughismo” ve “trasformismo”) önlemek.[5]

Hükümete göre (3 Kasım 2023 tarihli ve 57 sayılı Bakanlar Kurulu bildirisi)

Doğrudan seçilen Başbakanın görev süresi

5 yıl

yasama dönemi başına · Senato tarafından onaylanan metindeki yeni 92. maddeye göre[1]

Art arda en fazla iki yasama dönemi; ilgili kişi önceki dönemlerde yedi yıl altı aydan az görev yapmışsa üç döneme çıkar.

Başlıca tedbirler

  • Bakanlar Kurulu Başkanının, iki meclisin seçimiyle aynı anda, beş yıllığına doğrudan genel oyla seçilmesi; Başbakan, aday olduğu mmecliste seçilir ve dolayısıyla parlamenter olmalıdır (yeni 92. madde).[1][3]
  • Seçim yasası, Başbakana bağlı listelere ve adaylara her mecliste sandalye çoğunluğunu güvence altına alan ulusal bir bonus tanımalıdır; bunu yaparken temsil edilebilirliğe ve dil azınlıklarının korunmasına riayet etmelidir. Anayasa bonusun miktarını belirlemeyecektir: ilk tasarıdaki yüzde 55 sandalye oranı Senato'da çıkarılmıştır ve Temsilciler Meclisi araştırma biriminin dosyası, “bir çoğunluk” ifadesinin salt çoğunluğu güvence altına almayabileceğine dikkat çekmektedir.[1][3][5]
  • Cumhurbaşkanı, seçilen Başbakanı hükümeti kurmakla görevlendirir; bakanları onun önerisi üzerine atar ve görevden alır. Hükümet yine de on gün içinde iki meclisin güvenoyunu almalıdır; başarısız olursa görev bir kez yenilenir, ikinci bir başarısızlık feshe yol açar.[1]
  • Gerekçeli bir önergeyle güvenin geri çekilmesi halinde seçilen Başbakan istifa eder ve meclisler feshedilir. Diğer istifa hallerinde Başbakan yedi gün içinde feshi isteyebilir; aksi halde (ve ölüm, kalıcı engel veya görevin sona ermesi hallerinde) Cumhurbaşkanı, yasama dönemi başına yalnızca bir kez, hükümeti istifa eden Başbakana ya da onunla bağlantılı olarak seçilmiş bir parlamentere verebilir (yeni 94. madde).[1]
  • Cumhurbaşkanının ömür boyu senatör atama yetkisinin sona ermesi (59. madde, ikinci fıkra, yürürlükten kaldırıldı); halihazırda atananlar görevde kalır, eski Cumhurbaşkanları ise hak sahibi senatör olarak kalır.[1][3]
  • Devlet başkanının rolünde diğer değişiklikler: Cumhurbaşkanı salt çoğunlukla ancak altıncı turdan sonra (üçüncü yerine) seçilir; görev süresinin son altı ayında meclisleri yalnızca fesih zorunlu olduğunda feshedebilir; Başbakanın ve Anayasa Mahkemesi yargıçlarının atanması, af, seçimlerin ve referandumların çağrılması, meclislere mesajlar ve yasaların geri gönderilmesi artık karşı imza gerektirmez.[1]
  • Uygulama: Başbakanın ve meclislerin seçimine ilişkin yeni yasanın yürürlüğe girmesinden sonraki ilk fesihten veya yasama döneminin sona ermesinden itibaren.[1]

Verilerle

Ulusal hükûmete güven

35,9%

2023

OECDKartı gör →

Parlamentoya güven

30,9%

2023

OECDKartı gör →

Takvim

  1. 3 Kasım 2023Duyuruldu

    Anayasa değişikliği tasarısı Bakanlar Kurulu'nda onaylandı[5]

  2. 15 Kasım 2023Tartışılıyor

    Tasarının Senato'ya sunulması (A.S. 935)[3]

  3. 23 Kasım 2023 – 24 Nisan 2024

    Senato Anayasa İşleri Komisyonu'nda inceleme[3]

    Komisyon incelemesini değiştirilmiş bir metinle (A.S. 935-A) tamamladı; metin ardından genel kurula geçti.

  4. 14 Mayıs 2024 – 18 Haziran 2024

    Senato genel kurulunda görüşme[3][1]

    Görüşme, 18 Haziran 2024'te ilk görüşmede onayla sonuçlandı; metin aynı gün Temsilciler Meclisi'ne gönderildi. Hükümet tasarısına kıyasla Senato'nun onayladığı metin, primi artık sandalyelerin %55'i olarak belirlemiyor, sandalyelerin “bir çoğunluğunu” şart koşuyor ve art arda iki yasama dönemi sınırı ekliyor.

  5. 18 Haziran 2024Tartışılıyor

    Senato'da ilk görüşmede onaylandı ve Temsilciler Meclisi'ne gönderildi (A.C. 1921)[1][2][10]

    Senato tarafından ilk görüşmede kabul edildi; 19 Haziran 2024'ten beri Meclis Anayasa İşleri Komisyonu'nda (dinleme oturumları Temmuz 2025'e kadar, 5 Kasım 2026 itibarıyla kayıtlı oylama yok). Meclis'in ilk görüşmesi, ardından her meclisin ikinci görüşmesi hâlâ gerekiyor.

  6. 4 Temmuz 2024

    Temsilciler Meclisi: Anayasa İşleri Komisyonu incelemeyi başlattı[2][4]

    Hükümet tasarısı, Bakanlar Kurulu Başkanı'nın doğrudan seçimini o da öngören C. 1354 sayılı teklifle (Boschi ve diğerleri) birlikte inceleniyor. Raportör, komisyon başkanı Nazario Pagano. Bakan Casellati, metnin “kilitli olmadığını” belirtiyor.

  7. 16 Temmuz 2024 – 16 Temmuz 2025

    Mecliste anayasa hukukçularının dinlenmesi[2]

    Hukuk ve siyaset bilimi profesörleri, bölge başkanları ve başkan yardımcıları (19 Eylül 2024) ile Anayasa Mahkemesi'nin iki eski üyesi Daria De Pretis ve Ugo De Siervo ile (18 Haziran 2025) gayriresmî dinleme oturumları yapıldı. Metnin sayfasında kayıtlı son dinleme 16 Temmuz 2025'tir.

  8. 9 Ocak 2025

    Bakanlar Kurulu Başkanı, reformun bir sonraki genel seçimden önce kabul edilmesini istiyor[7]

    Yıl başı basın toplantısında Giorgia Meloni, bir sonraki seçimlere premierato kabul edilmiş ve kendisi için tasarlanmış bir seçim yasasıyla girmek istediğini söylüyor; üçte iki çoğunluk sağlanamazsa seçmenlerin referandumla karar vermesini bekliyor.

  9. 27 Ağustos 2025

    Rimini Meeting: premierato, hükümetin üç büyük reformu arasında “ilk” olarak anıldı[8]

Tartışmanın tarafları

Citoyen herhangi bir tutum almaz: argümanlar, sahipleri tarafından ifade edildiği gibi aktarılır.

Savunucularına göre

  • Bakanlar Kurulu Başkanı Giorgia Meloni, reformun vatandaşlara kendilerini kimin yöneteceğini seçme hakkını güvence altına aldığını, “ribaltoni”lere (çoğunluk devrilmeleri), teknik hükümetlere ve oyla bağlantısı olmayan “gökkuşağı” çoğunluklara son verdiğini ve seçilen kişiye programını uygulaması için tam bir yasama dönemi tanıdığını savunuyor.[6][8]
  • Bakan Casellati, hükümet istikrarsızlığını (68'den fazla hükümet, ortalama 14 ay) uluslararası otorite eksikliğine, uzun vadeli politikaların imkânsızlığına ve kamu borcu için ödenen 275 milyar avroluk faize bağlıyor; hükümetin, muhalefet karşısında programındaki Fransa tipi yarı başkanlık sisteminden vazgeçtiğini belirtiyor.[4]
  • Temsilciler Meclisi komisyonunda dinlenen Profesör Alfonso Celotto (Roma Tre), doğrudan seçilen bir yürütmenin hükümetlerin süresini uzattığını ve onları seçmenlerin tercihine yaklaştırdığını değerlendiriyor; bölgelerin ve belediyelerin istikrar kazanmak için zaten doğrudan seçilen yürütmelere geçtiğini hatırlatıyor.[13]
  • Bakanlar Kurulu Başkanı, reformun devlet başkanını hedef aldığı fikrini reddediyor: ona göre Cumhurbaşkanı'nın yetkileri “aynı kalıyor”.[9]

Karşıtlarına göre

  • Federico Fornaro'ya (Demokrat Parti) göre reform asgari bir değişiklik değil: hükümet biçimini kökten değiştiriyor ve seçim kanununun bazı unsurlarını (çoğunluk primi, Bakanlar Kurulu Başkanı'nın seçilmesinin meclislerin seçilmesini beraberinde getirmesi) ilk kez Anayasa'ya yazıyor; grubu, hükümet bir seçim kanunu sunmadıkça önergelere geçmeyi reddediyor.[4]
  • Carmela Auriemma (Beş Yıldız Hareketi), yönetilebilirliğin temsil yetkisi Parlamento'dan tek kişilik bir organa aktarılmadan da güçlendirilebileceğini savunuyor; örneğin yapıcı güvensizlik oyu ya da Bakanlar Kurulu Başkanı'nın bakanları görevden alma yetkisi yoluyla.[4]
  • Profesör Massimo Luciani (Sapienza), komisyona metnin siyasi krizlerde devlet başkanının yetkilerini büyük ölçüde azalttığını ve belirleyici bir çoğunluk priminin heterojen seçim koalisyonlarını, dolayısıyla istikrarsız çoğunlukları zorunlu kılacağını söyledi.[11]
  • Profesör Andrea Morrone (Bologna), bunda yürürlükteki hiçbir anayasada eşi olmayan, başkanlık ve parlamenter sistemleri karıştıran “mutlak bir yenilik” görüyor ve İsrail'in Başbakan'ın doğrudan seçilmesinden (1996-2001) vazgeçtiğini hatırlatıyor.[12]

Takip edilecek göstergeler

  • Ulusal hükûmete güven · OCDEKartı gör →
  • Parlamentoya güven · OCDEKartı gör →
  • Demokrasiden memnuniyet · OCDEhenüz Citoyen kartı yok
  • Hükümetlerin sayısı ve süresi · Presidenza del Consiglio dei ministrihenüz Citoyen kartı yok
  • Genel seçimlere katılım · Ministero dell’Internohenüz Citoyen kartı yok

Güncellemelerden haberdar olun

Bu dosya, yeni rakamlarla en az üç ayda bir güncellenir. Her güncellemede bildirim almak için bu dosyayı takip edin.

Kaynaklar

  1. [1]A.C. 1921, Disegno di legge costituzionale approvato, in prima deliberazione, dal Senato della Repubblica il 18 giugno 2024 (v. stampato Senato n. 935): « Modifiche alla parte seconda della Costituzione per l’elezione diretta del Presidente del Consiglio dei ministri… » –Camera dei deputati, 18 Haziran 2024
  2. [2]Atto Camera 1921: Lavori preparatori (iter, esame in Commissione, audizioni) –Camera dei deputati, 5 Kasım 2026
  3. [3]Disposizioni per l’introduzione dell’elezione diretta del Presidente del Consiglio dei ministri in Costituzione: AA.C. 1354 e 1921, Schede di lettura n. 319 –Camera dei deputati, Servizio Studi, 4 Temmuz 2024
  4. [4]Bollettino delle Giunte e delle Commissioni parlamentari, I Commissione (Affari costituzionali), sede referente, 4 luglio 2024: C. 1354 Boschi e C. 1921 Governo –Camera dei deputati, 4 Temmuz 2024
  5. [5]Comunicato stampa del Consiglio dei Ministri n. 57: Elezione diretta del Presidente del Consiglio –Governo italiano, Presidenza del Consiglio dei ministri, 3 Kasım 2023
  6. [6]Intervento del Presidente Meloni all’incontro « La Costituzione di tutti. Dialogo sul premierato » –Governo italiano, Presidenza del Consiglio dei ministri, 8 Mayıs 2024
  7. [7]Conferenza stampa di inizio anno del Presidente Meloni (9 gennaio 2025) –Governo italiano, Presidenza del Consiglio dei ministri, 9 Ocak 2025
  8. [8]Intervento del Presidente Meloni al Meeting di Rimini 2025 –Governo italiano, Presidenza del Consiglio dei ministri, 27 Ağustos 2025
  9. [9]Conferenza stampa di inizio anno del Presidente Meloni (9 gennaio 2026) –Governo italiano, Presidenza del Consiglio dei ministri, 9 Ocak 2026
  10. [10]Costituzione della Repubblica italiana: Parte II, Titolo VI « Garanzie costituzionali » (art. 138) –Governo italiano, Presidenza del Consiglio dei ministri
  11. [11]Massimo Luciani: Appunti per l’audizione innanzi la I Commissione (Affari costituzionali) della Camera dei deputati, 18 luglio 2024 (C. 1354 e C. 1921) –Camera dei deputati, documenti acquisiti, 18 Temmuz 2024
  12. [12]Andrea Morrone: Appunto per audizione alla I Commissione « Affari costituzionali » della Camera dei deputati, 25 giugno 2025 (C. 1921 e abb.) –Camera dei deputati, documenti acquisiti, 25 Haziran 2025
  13. [13]Alfonso Celotto: Schema della audizione, I Commissione della Camera dei deputati, 3 ottobre 2024 (C. 1354 e C. 1921) –Camera dei deputati, documenti acquisiti, 3 Ekim 2024