2020 emeklilik reformu: daha az prim haftası, daha yüksek işveren primleri ve AFORE ücretlerine üst sınır
Sosyal Güvenlik Kanunu'nu (LSS) ve Emeklilik Tasarruf Sistemleri Kanunu'nu (LSAR) değiştiren, 16 Aralık 2020'de Resmî Gazete'de yayımlanan ve 1 Ocak 2021'den beri yürürlükte olan bir kararname, Temmuz 1997'den beri IMSS'ye kayıtlı özel sektör çalışanlarının fon esaslı emeklilik rejimini değiştirmektedir. Yaşlılık aylığı ve garantili aylık için gereken prim haftası sayısı 2021'de 1.250'den 750'ye düşmekte, ardından yılda 25 hafta artarak 2031'de 1.000'e ulaşmaktadır. Bireysel hesaba yapılan ödemeler, maaşın %6,5'i artı Devletin sosyal katkısı düzeyinden 2030'a kadar %15'e çıkmaktadır: çalışanın payı %1,125'te kalmakta, işverenin yaşlılık payı ise 2023'ten 2030'a kadar ücret dilimlerine göre kademeli olarak artarak en yüksek dilimlerde toplamda maaşın %13,875'ine ulaşmaktadır. Garantili aylık yaşa, prim haftalarına ve maaşa göre yeniden hesaplanmakta, emeklilik fonu yöneticilerinin (AFORE) aldığı ücretler ise Amerika Birleşik Devletleri, Kolombiya ve Şili ortalamasıyla sınırlandırılmaktadır.
Öne çıkanlar
Bireysel hesaba yapılan toplam ödeme (reformdan önce %6,5)
%15
maaşın, 2030'a kadar · Açıklanan
Maliye Bakanlığı'na göre[3]
En yüksek ücret dilimleri için işveren primi (reformdan önce %5,15)
%13,88
maaşın, 2030'dan itibaren · Açıklanan
Sosyal Güvenlik Kanunu, md. 168 ve 2020 kararnamesinin ikinci geçici maddesi[1][3]
2021'de gereken prim haftaları (reformdan önce 1.250, 2031'de 1.000)
750
1 Ocak 2021'den itibaren · Gözlenen
2020 kararnamesinin dördüncü geçici maddesi[1]
2022 için izin verilen ortalama AFORE ücreti (2021'de %0,808)
%0,57
yönetilen varlıkların, 2022 · Gözlenen
CONSAR'a göre[8]
- Durum: Yürürlükte 1 Ocak 2021 tarihinden beri. 16 Aralık 2020'de Resmî Gazete'de yayımlandı. 750 hafta şartı hemen uygulanmaktadır; yeni işveren primleri ve Devletin yeni sosyal katkısı 1 Ocak 2023'ten itibaren uygulanmaktadır.[1]
- Sonraki tarih: 2027, Gereken prim haftası sayısı 900'e çıkıyor
Kimlik kartı
Dayanak metin
Decreto por el que se reforman, adicionan y derogan diversas disposiciones de la Ley del Seguro Social y de la Ley de los Sistemas de Ahorro para el Retiro (Sosyal Güvenlik Kanunu ile Emeklilik Tasarruf Sistemleri Kanunu'nun çeşitli hükümlerini değiştiren, tamamlayan ve yürürlükten kaldıran kararname)[1][2]
No: DOF 16-12-2020 (Ley del Seguro Social, reforma n.º 25) · 16 Aralık 2020
Metni oku ↗Yürütücüler
- Andrés Manuel López Obrador[3][5][1]Meksika Devlet Başkanı, üçlü girişimi duyurdu (22 Temmuz 2020), Kongre'ye sundu ve kararnameyi yayımladı (15 Aralık 2020) · 2020 · Girişimci
- Arturo Herrera Gutiérrez[4][3]Maliye ve Kamu Kredisi Bakanı, girişimi 22 Temmuz 2020'de sundu; bakanlığı reformu yürüttü · 2020 · Girişimci
- Rogelio Ramírez de la O[8]Maliye ve Kamu Kredisi Bakanı, 2022 için AFORE'lerin sınırlandırılmış ilk ücretlerini belirleyen CONSAR yönetim kurulu oturumuna katıldı · 2021 · Uygulama
Uygulama
- Meksika Sosyal Güvenlik Kurumu (IMSS): primler, prim haftaları, aylıkların bağlanması
- Ulusal Emeklilik Tasarruf Sistemi Komisyonu (CONSAR): AFORE'lerin düzenlenmesi ve ücretlerinin onaylanması
- Maliye ve Kamu Kredisi Bakanlığı (SHCP): Devletin ödemeleri ve Federal Hazine tarafından garanti edilen aylıkların ödenmesi
Açıklanan hedef
Bireysel hesap sistemindeki çalışanların aylıklarını artırmak, garantili aylık alanların payını iki katından fazla yükseltmek ve devletin katkısını düşük ücretlere yoğunlaştırarak düşük ücretli kayıtlı istihdamı teşvik etmek; Maliye Bakanlığı, %6,5'lik prim oranının insanca bir aylığı finanse etmeye yetmediğini savunuyordu.[3][6]
Maliye ve Kamu Kredisi Sekreterliği'ne göre (Temmuz 2020)
Başlıca tedbirler
- Prim haftaları: yaşlılık aylıkları (“cesantía en edad avanzada” ve 65 yaşından itibaren “vejez”) ile garantili aylık artık 1.250 yerine 1.000 hafta gerektirir. Koşul 1 Ocak 2021'de 750 haftayla başlar ve 2031'de 1.000'e ulaşana kadar yılda 25 hafta artar.[1][3]
- İşveren primleri: reformdan önce ücretin %3,15'i olan işverenin yaşlılık primi (“cesantía en edad avanzada y vejez”) ücret dilimine göre belirlenir; asgari ücrette %3,15'ten 4,01 UMA'dan (Ölçü ve Güncelleme Birimi) itibaren %11,875'e kadar çıkar. Prim, 1 Ocak 2023'ten 2030'a kadar her yıl kararnamedeki bir tabloya göre kademeli olarak artar; işverenin %2'lik emeklilik primi değişmez, böylece işverenin toplam primi %5,15'ten en fazla %13,875'e yükselir.[1][3]
- Çalışan ve Devlet: çalışan maaşının %1,125'ini ödemeye devam eder. Devletin eski katkısı (maaşın %0,225'i artı her çalışan için bir sosyal kota), 2023'ten itibaren yalnızca UMA'nın dört katına kadar kazanan çalışanlara prim ödenen gün başına verilen bir sosyal kota ile değiştirilmiştir; Maliye Komisyonu'na göre toplam tutarı artmamıştır. 2023'te 4,01 ile 7,09 UMA arasında kazanan çalışanlara da geçici bir kota verilmiştir.[1][3][6]
- Garanti edilen emeklilik aylığı: Devlet, 60 yaşında veya daha büyük olan ve gerekli haftalara sahip sigortalılara bir aylık garanti eder; bu aylık artık tek bir tutar yerine yaşa, prim ödenen haftalara ve ortalama maaşa göre, kararnamedeki bir tabloya dayanarak hesaplanır (2020 tablosunda ayda 2.622 ile 8.241 peso arası; tüketici fiyatlarına göre güncellenir). Maliye Bakanlığı ortalamayı 4.345 peso olarak tahmin ediyordu; reformdan önce bu tutar 3.289 pesoydu (asgari ücretin %80'i). Hesap tükendiğinde aylığı Federal Hazine öder.[1][3]
- AFORE ücretleri: LSAR'ın 37. maddesi, emeklilik fonu yöneticilerinin ücretlerine bir üst sınır koyar; bu sınır, ABD, Kolombiya ve Şili'nin tanımlanmış katkılı sistemlerindeki ücretlerin aritmetik ortalamasıdır ve CONSAR kurulunun belirlediği ölçütlere göre uygulanır; bu ücretler düşerse üst sınır da düşer, aksi halde değişmez.[1]
- Diğer değişiklikler: emekliler ömür boyu gelir ile programlı çekimleri birleştirebilir; isteğe bağlı tasarruf her zaman çekilebilir; emeklilik hesabındaki tutarlar üzerindeki hak artık zamanaşımına uğramaz; AFORE sözleşmesinde belirtilen lehdarlar hesabı mahkemeye gitmeden alır.[1][3]
Verilerle
Emeklilik harcamaları (GSYH'nin %'si)
5,3% GDP
2023
Kararnamede yer alan takvim, 2021-2030
| Yıl | 1 asgari ücret | 1,51 ile 2,00 UMA arası | 4,01 UMA veya üzeri |
|---|---|---|---|
| 2021-2022 (Geçiş: tüm dilimler için reform öncesi oran.) | %3,15 | %3,15 | %3,15 |
| 2023 | %3,15 | %3,58 | %4,24 |
| 2024 | %3,15 | %4 | %5,33 |
| 2025 | %3,15 | %4,43 | %6,42 |
| 2026 | %3,15 | %4,85 | %7,51 |
| 2027 | %3,15 | %5,28 | %8,60 |
| 2028 | %3,15 | %5,70 | %9,69 |
| 2029 | %3,15 | %6,13 | %10,78 |
| 2030 | %3,15 | %6,55 | %11,88 |
Ölçek %0 değerinden başlar · Yalnızca yaşlılık kolu (“cesantía en edad avanzada y vejez”): işveren ayrıca emeklilik için %2, çalışan ise %1,125 öder. Kararnamedeki sekiz dilimden üçü gösterilmiştir; UMA = Ölçü ve Güncelleme Birimi.
Kararnamede yer alan takvim (dördüncü geçici madde), 2021-2031
| Yıl | Gereken haftalar |
|---|---|
| 2021 öncesi | 1.250 |
| 2021 | 750 |
| 2022 | 775 |
| 2023 | 800 |
| 2024 | 825 |
| 2025 | 850 |
| 2026 | 875 |
| 2027 | 900 |
| 2028 | 925 |
| 2029 | 950 |
| 2030 | 975 |
| 2031 | 1.000 |
Ölçek 0 değerinden başlar · 1997 tarihli Sosyal Güvenlik Kanunu'nun bireysel hesap rejimi kapsamındaki çalışanlar.
Emeklilik harcamaları (GSYH'nin %'si)
5,3% GDP
2023
Kayıt dışı istihdam
56,9%
2025
Maliye Bakanlığı'na göre kayıt dışılık, birçok çalışanın gereken haftaları biriktirmesini engellemektedir.
65 yaş ve üzerinin payı
8,5%
2025
Takvim
- Tartışılıyor
Devlet Başkanı'nın girişimi Temsilciler Meclisi'ne ulaştı[5]
Temsilciler Meclisi'nde açık dinleme oturumları (“açık parlamento”)[6]
Maliye Komisyonu raportörüne göre 52 konuşmacı (kamu yetkilileri, milletvekilleri, akademisyenler, işveren odaları, sivil toplum kuruluşları).
Kararnamenin Resmî Gazete'de yayımlanması[1]
Devlet Başkanı tarafından 15 Aralık 2020'de yayımlanmak üzere onaylandı.
- Yürürlükte
Kararname yürürlüğe girdi[1]
16 Aralık 2020'de Resmî Gazete'de yayımlandı. 750 hafta şartı hemen uygulanmaktadır; yeni işveren primleri ve Devletin yeni sosyal katkısı 1 Ocak 2023'ten itibaren uygulanmaktadır.
Geçiş dönemi: işverenin yaşlılık primi %3,15'te sabit tutuldu[1]
Devlet, bu iki yıl boyunca sosyal katkıyı önceki kurallara göre ödemeye devam etti.
CONSAR yeni üst sınır altındaki ilk ücretleri belirledi: sekiz AFORE için %0,57[8]
2022 için: sekiz yönetici için varlıkların %0,57'si, kamu AFORE'si (PENSIONISSSTE) için %0,53; CONSAR'a göre sistem ortalaması %0,808'den %0,566'ya düştü, bu AFORE'lerin kurulmasından bu yana en büyük düşüştür.
- Süren aşama
İşveren primlerinde kademeli artış (2023-2030)[1]
İşverenin yaşlılık primi her yıl, asgari ücretin üzerindeki her ücret dilimi için kararnamede yer alan bir tabloya göre artar; devletin sosyal katkısı artık UMA'nın dört katına kadar kazanan çalışanlara gider.
Refah için Emeklilik Fonu kuruldu[9]
Ayrı bir kararname (1 Mayıs 2024'te yürürlüğe girdi) Meksika Merkez Bankası bünyesinde bir kamu fonu kurar. Fon, kaynakları ölçüsünde, 1997 rejimine tabi olup 65 yaşında veya daha sonra emekli olan çalışanların aylık gelirlerini, son maaşlarına kadar ve aylık 16.777,68 peso sınırı içinde (2023 IMSS ortalama maaşının 2024 için güncellenmiş hâli) tamamlar. Fon, kısmen, aktif bir işi bulunmayan 70 yaş ve üzeri kişilerin AFORE'lar tarafından aktarılan ve hak sahipleri tarafından hâlâ talep edilebilen emeklilik birikimlerinden finanse edilir.
Yüksek Mahkeme AFORE ücret üst sınırını onadı[11](ikincil kaynak)
Yürütme ile CONSAR'ın bir fon yöneticisine tanınan “amparo” kararına karşı yaptığı başvuru hakkında oybirliğiyle karar veren Genel Kurul, basına göre LSAR'ın 37. maddesindeki üst sınırın çalışanların birikimlerini koruduğuna, serbest rekabeti ve meşru beklentiyi ihlal etmediğine hükmetti.
- Yaklaşıyor: sonuç henüz bilinmiyor
Gereken prim haftası sayısı 900'e çıkıyor[1]
Kararnamenin takvimine göre; en yüksek dilim için işverenin yaşlılık primi ücretin %8,603'üne ulaşır.
- Yaklaşıyor: sonuç henüz bilinmiyor
1.000 prim haftası gerekiyor; CONSAR'ın reform değerlendirmesi[1]
Kararname, CONSAR'ın yürürlüğe girişinden on yıl sonra sonuçlarına ilişkin bir analizi Maliye Bakanlığı'na göndermesini zorunlu kılar; bakanlık bu analizi Kongre'ye iletir.
Tartışmanın tarafları
Citoyen herhangi bir tutum almaz: argümanlar, sahipleri tarafından ifade edildiği gibi aktarılır.
Savunucularına göre
- Maliye Bakanlığı, %6,5'lik prim oranının onurlu bir aylığı finanse etmeye yetmediğini, reformun işverenler artışı üstlendiği için net maaşı düşürmeden aylıkları ortalama %42 artırdığını ve reformun çalışanların, işverenlerin ve Devletin uzlaşısıyla hazırlandığını savunmaktadır.[3]
- Maliye Bakanlığı'na göre, kayıt dışılığın damgasını vurduğu ve çalışanların büyük çoğunluğunun gereken kıdemi biriktirmesini engellediği bir işgücü piyasasında gereken hafta sayısını azaltmak önemlidir: garanti edilen aylığa ulaşan çalışan sayısı iki katından fazla olacaktır.[3]
- Morena milletvekili Pablo Gómez, reformu acil bir reform olarak sundu: reform, devletin sosyal katkı payını en düşük ücretlerde yoğunlaştırıyor ve ona göre dünyanın başka hiçbir yerinde olmadığı kadar yüksek olan AFORE ücretlerini düşürüyor. Movimiento Ciudadano grubu ise reformu, yıllar sonra işverenlere ilk kez yeni katkı yükümlülükleri getirdiği için destekledi.[6]
- CONSAR, 2022 için belirlenen ilk sınırlı ücretleri, AFORE'lerin kuruluşundan bu yana görülen en büyük düşüş olarak sundu; bu, çalışanlar için 11,8 milyar pesodan fazla tasarruf anlamına geliyor. 2025'te Yüksek Mahkeme, üst sınırın, serbest piyasa olmayan, kamu düzenine tabi bir sistemde çalışanların birikimlerini koruduğuna hükmetti.[8][11]
Karşıtlarına göre
- 12 milletvekili aleyhte oy kullanan PRD grubu şunları savundu: reformun bütçe maliyeti, bütçe yasasının gerektirdiği şekilde hiçbir zaman hesaplanmadı; katkı payları artarken işverenlerin gerçek ücretleri beyan ettiğini denetlemek için hiçbir şey öngörülmedi; reform, sosyal güvenliği yeniden kurmak yerine AFORE'lerin “başarısız” modelini kurtarıyor.[6][7]
- Rekabet kurumu COFECE, ücret üst sınırının taslaktaki haliyle kabul edilmemesini önerdi: üç ülkeye endekslenen bir üst sınır esnek değildir ve metin bu sistemlerin karşılaştırılabilir olduğunu göstermemektedir; bunun yerine şeffaf ölçütlere dayanan bir ücret düzenlemesi öneriyordu.[10](ikincil kaynak)
- Movimiento Ciudadano, lehte oy vermekle birlikte reformu yetersiz buldu: asgari bir ikame oranı yok, emekli maaşları hâlâ çok düşük, Hazine tarafından ödenen garantili emekli maaşı ise AFORE'lerin iyi yönetme teşvikini ortadan kaldırıyor ve karşılığında bir gelir sağlamıyor.[6]
- Grubu lehte oy veren bir PRI milletvekili, işverenlerin ve çalışanların şüphelerini dile getirdi: kaç çalışan bundan gerçekten yararlanacak ve Covid-19 salgınının yol açtığı işsizlik reformu ne ölçüde etkileyecek.[6]
Takip edilecek göstergeler
- Kamu emeklilik harcamaları (yaşlılık ve geride kalanlar) · OECDKartı gör →
- İşgücü piyasasından ayrılmada fiilî ortalama yaş · OECDKartı gör →
- Kayıt dışı istihdam · ILOKartı gör →
- 55-64 yaş istihdam oranı · OECDKartı gör →
- 65 yaş ve üzerinin payı · World BankKartı gör →
- AFORE'lerin kestiği ücretler (yönetilen varlıkların %'si) · CONSARhenüz Citoyen kartı yok
- 1997 rejimi kapsamında bağlanan yaşlılık ve garantili emekli maaşları · IMSShenüz Citoyen kartı yok
Kaynaklar
- [1]DECRETO por el que se reforman, adicionan y derogan diversas disposiciones de la Ley del Seguro Social y de la Ley de los Sistemas de Ahorro para el Retiro · DOF 16-12-2020 –Cámara de Diputados del H. Congreso de la Unión (reproducción del Diario Oficial de la Federación), 16 Aralık 2020
- [2]Ley del Seguro Social: reformas publicadas en el Diario Oficial de la Federación –Cámara de Diputados del H. Congreso de la Unión
- [3]Comunicado No. 061: Gobierno de México anuncia reforma para fortalecer el Sistema de Pensiones –Secretaría de Hacienda y Crédito Público, 22 Temmuz 2020
- [4]Mensaje del Secretario de Hacienda, Arturo Herrera, Iniciativa de Reforma al Sistema de Pensiones –Secretaría de Hacienda y Crédito Público, 22 Temmuz 2020
- [5]Diario de los Debates, martes 29 de septiembre de 2020, sesión 11, anexo B: iniciativa del titular del Poder Ejecutivo Federal (Ley del Seguro Social y Ley de los Sistemas de Ahorro para el Retiro) –Cámara de Diputados del H. Congreso de la Unión, 29 Eylül 2020
- [6]Diario de los Debates, miércoles 9 de diciembre de 2020: discusión del dictamen de la Comisión de Hacienda y Crédito Público (Ley del Seguro Social y Ley de los Sistemas de Ahorro para el Retiro) –Cámara de Diputados del H. Congreso de la Unión, 9 Aralık 2020
- [7]Votaciones de la Cámara de Diputados, 9 de diciembre de 2020: dictamen de las Leyes del Seguro Social y de los Sistemas de Ahorro para el Retiro (en lo general) –Gaceta Parlamentaria, Cámara de Diputados, 9 Aralık 2020
- [8]Boletín de prensa No. 15/2021: La Junta de Gobierno de la CONSAR autoriza las comisiones que cobrarán las Afores para 2022 –Comisión Nacional del Sistema de Ahorro para el Retiro (CONSAR), 29 Kasım 2021
- [9]DECRETO por el que se reforman, adicionan y derogan diversas disposiciones de la Ley del Seguro Social […] para la creación del Fondo de Pensiones para el Bienestar · DOF 30-04-2024, edición vespertina –Cámara de Diputados del H. Congreso de la Unión (reproducción del Diario Oficial de la Federación), 30 Nisan 2024
- [10]El ente antimonopolios sugiere evitar el tope a las comisiones en Afores –Expansión, 20 Kasım 2020 · ikincil kaynak
- [11]Corte avala tope a comisiones por administrar Afores; se protege ahorro de los trabajadores, afirma –El Universal, 30 Ekim 2025 · ikincil kaynak
