Seçilmiş yargıçlar, gerilemeyen cezasızlık
Eylül 2025'ten bu yana görevde olan, halk oyuyla seçilmiş bir Yüksek Mahkeme, 2028'e ertelenen ikinci bir yargı seçimi, gerilemeyen cezasızlık ve yargılanmamış tutuklularla dolan cezaevleri.
Öne çıkanlar
- 1 Eylül 2025'ten bu yana Meksika, Yüksek Mahkemesi halk oyundan çıkan tek büyük ülkedir.
- 2025 sonunda tutukluların %42,2'si yargılanmamıştı; bir yıl önce bu oran %36,3'tü (INEGI).
Citoyen'in Meksika'daki Adalet kategorisine ilişkin sentezi. Sektörün sayısal verilerine dayanır (INEGI, World Prison Brief, World Justice Project, México Evalúa). Tüm değerler, mevcut olan son gerçekleşmiş gözlemdir, asla bir tahmin değildir. Değerlendirmeler, kaynaklı olgulardan ayrı tutulmuştur. Verilerin son güncellenme tarihi: Kasım 2026.
1. Genel durum: adalet nerede duruyor
Neredeyse tam bir cezasızlık. Meksika adaletinin belirgin özelliği cezasızlık olmayı sürdürüyor. INEGI'nin ENVIPE 2026 araştırmasına göre 2025'te işlenen suçların %93,4'ü ne ihbar edildi ne de soruşturuldu. Zincirin ilerisinde México Evalúa, cezasızlığın tüm suçların %99'undan fazlasında, ihbar edilip soruşturulan suçlarda ise yaklaşık %93'te olduğunu tahmin ediyor; cinayetlerde bile cezasızlık %90'ı aşıyor. Dolayısıyla cinayetlerdeki son düşüşe (bkz. Güvenlik kategorisi) soruşturmalarda görünür bir ilerleme eşlik etmiyor.
Seçilmiş bir Yüksek Mahkeme. Eylül 2024 anayasa reformu, yargıçların halk oyuyla seçilmesini getirdi. 1 Haziran 2025'teki ilk oylamada seçmenlerin yaklaşık %13'ü Yüksek Mahkemeyi (SCJN), yeni bir Yargı Disiplin Mahkemesini ve federal ile yerel yargıçların bir bölümünü yenilemek için oy kullandı. Dokuz yeni üye, Mahkemenin ilk yerli başkanı Hugo Aguilar Ortiz'in başkanlığında 1 Eylül 2025'te göreve başladı. Basına göre bunlardan altısının daha önce yargıçlık deneyimi yoktu.
Karışık bir ilk bilanço. Mahkeme, Eylül 2026 raporunda, bir yılda gelen 15.000'den fazla dosyanın %88'ini karara bağladığını ve 4,7 milyar pesodan fazla tasarruf sağladığını öne sürüyor; “tam özerklikle” hareket ettiğini belirtiyor. Basın ve çeşitli hukukçular ise tersine verimliliğin düştüğüne, belirli bir şeffaflık eksikliğine, bölünmüş bir genel kurula ve iktidardaki çoğunluğa yakınlığa dikkat çekiyor. Kesinleşmiş kararların (“kesin hüküm”) yeniden açılmasını öngören bir öneri ise Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum tarafından reddedildi.
2028'e ertelenen ikinci seçim. İlk oylamanın ağırlığını (karmaşık oy pusulaları, çok düşük katılım) gören hükümet, Mayıs 2026'da 2027 için planlanan ikinci yargı seçimi dalgasının daha az aday ve sadeleştirilmiş oy pusulalarıyla Haziran 2028'in ilk pazar gününe kaydırılmasını önerdi; çoğunluk bunu Mayıs 2026 sonunda kabul etti. Muhalefet (PRI, MC) bunu operasyonel bir başarısızlığın itirafı olarak görüyor.
Yargılanmamış tutuklularla dolan cezaevleri. INEGI'nin cezaevi sayımı 2025 sonunda 226.116 mahkûm saptadı; bu, 100.000 kişide yaklaşık 170 demektir. Cezaevi sisteminin farklı bir yöntemle hazırlanan idari rakamları Nisan 2026'da 265.874 kişiye ulaştı ve bir yılda 21.000'den fazla arttı. 2025 sonunda tutukluların %42,2'si yargılanmamıştı; 2024'te bu oran %36,3'tü. Bunların yarısı, suç listesi 2024 sonunda genişletilen otomatik tutukluluk (“prisión preventiva oficiosa”) kapsamındaydı. Tutuklu kadınların yarısından fazlası bu durumdaydı.
Kırılgan bir hukuk devleti. World Justice Project'in 2025 endeksi Meksika'yı 143 ülke arasında 121. sıraya (1 üzerinden 0,40 puan), Latin Amerika ve Karayipler'deki 32 ülke arasında 28. sıraya yerleştiriyor; ülke yolsuzluk, ceza adaletindeki aksaklıklar ve organize suçun etkisi nedeniyle hafif gerilemiştir.
2. Görünüm: Adalet nereye gidiyor
Cezasızlıkla mücadele. Savcılıkların ve soruşturma kapasitesinin güçlendirilmesi, şiddet döngüsünü kırmanın koşulu olmayı sürdürüyor; ancak cinayetlerdeki düşüşe rağmen cezasızlık göstergeleri 2025'te değişmedi.
Seçilmiş yargıçların bağımsızlığı ve yetkinliği. Yargıç seçiminin bağımsızlık, yetkinlik ve siyasi ya da suç kaynaklı baskılara maruz kalma üzerindeki etkileri, federal yargıçların kalan yarısını kapsayacak 2028 oylamasına kadar yakından izlenecek. Reformun destekçileri bunda bir demokratikleşme ve ayrıcalıkların sonunu görüyor; eleştirenler ise yargı denetim erkinin zayıflamasını.
Tutukluluk. Uluslararası insan hakları kuruluşlarınca eleştirilen, yargılanmamış tutukluların artan payı ve zorunlu tutuklamanın genişletilmesi, aşırı kalabalık ve kısmen organize suç örgütlerinin denetiminde olan cezaevlerine ek yük bindiriyor.
Açık sorular. Üç konu dönemi belirleyecek: (1) cezasızlıkla mücadele; (2) artık seçimle belirlenen bir yargının, 2028 seçimine kadar bağımsızlığını güvence altına almak; (3) zorunlu tutukluluğu azaltmak.
3. Uluslararası karşılaştırma: Meksika emsalleri arasında
Çevresindeki ülkelerle karşılaştırıldığında Meksika'nın yargısı cezasızlık ve kırılgan bir hukuk devleti tarafından aşındırılmış durumda; büyük ülkeler arasında benzeri olmayan bir yargı reformu da var.
Üç sonuç. (1) Hapsetme: ılımlı. 100 000 kişide ≈ 170 ile Meksika'nın oranı Fransa'nınkinden (≈ 120) yüksek, ancak Güney Afrika'nın (≈ 240), Brezilya'nın (≈ 390) ve Amerika Birleşik Devletleri'nin (≈ 530) oranlarından düşük. Buna karşılık yargılanmamış tutukluların payı çok daha yüksek.
(2) Cezasızlık: uç bir örnek. Neredeyse tam cezasızlık, Meksika'yı gelişmiş ülkelerden ve hatta birçok gelişmekte olan ülkeden ayırıyor; krizin merkezinde bu var.
(3) Eşi görülmemiş bir reform. Başka hiçbir büyük demokraside Yüksek Mahkeme dahil tüm yargıçlar halk oylamasıyla seçilmiyor: bazı ABD eyaletleri eyalet yargıçlarını seçiyor, Bolivya yüksek mahkemelerini seçiyor, ancak bu ölçekte değil.
Uluslararası karşılaştırma: adalet
| Ülke | Mahpus / 100 000 | Cezasızlık | Bağımsızlık |
|---|---|---|---|
| Fransa | ≈ 120 | low | independent |
| Brezilya | ≈ 390 | high | independent |
| Güney Afrika | ≈ 240 | high | independent |
| Amerika Birleşik Devletleri | ≈ 530 | moderate | independent |
| Meksika | ≈ 170 (2025) | near-total | seçilmiş yargıçlar, tartışmalı ⚠️ |
Kaynaklar: INEGI (Meksika, 2025 sonu), World Prison Brief (diğer ülkeler, mevcut son yıl), World Justice Project. “≈” yuvarlamayı gösterir.
Notun rakamları
Tabloyu göster
| Veri | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Karanlık rakam (2025 suçları) | 93.4% | INEGI, ENVIPE 2026 |
| Hapsetme oranı (2025 sonu) | ≈ 170 / 100 000 (226 116 mahpus) | INEGI, cezaevi sayımı (Citoyen haritası) |
| Yargılanmamış mahpuslar (2025 sonu) | %42,2 (2024'te %36,3) | INEGI |
| Yargı reformu | seçilmiş yargıçlar; SCJN Eylül 2025'ten beri görevde; 2. dalga 2028'de | Anayasa, SCJN |
| Hukuk devleti (WJP 2025) | 121. / 143 (puan 0,40) | World Justice Project |
Kaynaklar (ulusal analizler ve referanslar)
INEGI (2025 ulusal cezaevi sistemi sayımı, ENVIPE 2026) · Suprema Corte de Justicia de la Nación (Eylül 2026 yıllık raporu) · México Evalúa (cezasızlık) · World Prison Brief (ICPR) · World Justice Project (Rule of Law Index 2025) · 2024 anayasa reformu ve yargı seçimini erteleyen Mayıs 2026 reformu.
Yöntem notu: Sentez, kaynaklı olguları değerlendirmelerden ayırır, tarafsız kalır, her veriyi tarihlendirir ve kaynakların ötesinde tahmin yürütmez. Cezaevi sayımı (INEGI) ile idari rakamlar farklı yöntemlere dayanır ve doğrudan karşılaştırılamaz. Tüm değerler, mevcut son gerçekleşmiş gözlemdir (tahmin yoktur). Gözlemevinin geri kalanıyla aynı güvenceler geçerlidir.
